Czas i przyszłość w ujęciu psychoterapii egzystencjalnej

Człowiek naturalnie kieruje swój wzrok ku przyszłości. Stanowi ona niezwykle ważną przestrzeń nadziei oraz planowania własnego rozwoju. Skupienie na tym co przed nami ułatwia codzienne funkcjonowanie i nadaje kierunek działaniom. Trudność pojawia się przy całkowitym uzależnieniu życiowej satysfakcji od wydarzeń mających dopiero nadejść (potocznie czasem nazywane bujaniem w obłokach lub też forma prokrastynacji oparta na wyobrażaniu sobie realizacji marzeń). Zależność ta może wywoływać napięcie.

Naukowcy badający rozwój człowieka wymieniają lęk przed starzeniem się jako bardzo częsty problem. Badania zespołu S. Y. Parka (2022) opublikowane w Journal of Humanistic Psychology wykazują związek między odczuwaną frustracją egzystencjalną, a strachem przed mijającymi latami. Psychoterapia egzystencjalna pomaga zmienić punkt widzenia. Umiejętność spojrzenia wstecz z akceptacją obniża subiektywne poczucie bezsensu i pozwala spokojniej planować kolejne kroki.

Z perspektywy procesów psychoterapii prowadzonych przez mnie, obserwuję często lęk przed utraconymi latami, powodujący paraliż decyzyjny, co do przyszłości (skoro już tyle życia minęło, to boję się stracić go jeszcze więcej). Niejednokrotnie takie myśli skutkują asekuracyjnym życiem i nie podejmowaniem odważnych, zgodnych z wartościami decyzji tu i teraz. To z kolei powoduje poczucie utraty kolejnych lat życia i tak błędne koło się zamyka.

Metafora spichlerza i ścierniska

Viktor Frankl opisał zagadnienie upływającego czasu wykorzystując obraz kalendarza. Osoba odczuwająca silny niepokój skupia się na odrywanych kartkach. Zauważa stający się coraz cieńszym kalendarz. Podejście to sprzyja ciągłemu smutkowi. Twórca logoterapii proponuje znacznie łagodniejszą perspektywę. Każda oderwana kartka zawiera zapisane zrealizowane działania oraz przeżyte chwile.

Następnie kartki te trafiają do bezpiecznego miejsca. Budują one spichlerz przeszłości. Zapisane tam doświadczenia pozostają na trwałe zabezpieczone. Zamiast pustego ścierniska można dostrzec zebrane plony własnego życia. Utrwalone wspomnienia i decyzje budują osobiste bogactwo każdego człowieka.

Praca nad redefinicją upływającego czasu podczas konsultacji psychologicznych online

Trudności z zaakceptowaniem starzenia się warto omówić ze specjalistą. Rozmowa z psychologiem pomaga spojrzeć na własną historię z dużo większą życzliwością. Spotkania online ułatwiają analizę dotychczasowych osiągnięć oraz trudnych doświadczeń.

Osoby uczą się dostrzegać wartość w już przeżytych latach. Akceptacja własnej przeszłości łagodzi napięcie związane z przyszłymi wydarzeniami. Budowanie osobistego spichlerza ułatwia odzyskanie równowagi i pozwala czerpać satysfakcję z bieżącego dnia.

FAQ Najczęściej zadawane pytania

Czym dokładnie jest chronofobia?

Chronofobia to nasilony strach przed upływem czasu. Wywołuje ona stres objawiający się trudnościami w podejmowaniu decyzji oraz planowaniu kolejnych miesięcy.

Dlaczego przeszłość ma tak duże znaczenie?

Przeszłość stanowi bezpieczną przestrzeń zachowującą zrealizowane wartości. Dokonane wybory stają się trwałym elementem ludzkiej historii dającym oparcie w trudnych chwilach.

Czy można zmniejszyć strach przed starzeniem się?

Praca terapeutyczna ułatwia łagodne przyjęcie procesu starzenia. Uczestnictwo w sesjach pomaga dostrzec sens w gromadzeniu życiowego doświadczenia i osobistego dziedzictwa.

Źródła bibliograficzne

1. Frankl V. E. (2018). Człowiek w poszukiwaniu sensu. Wydawnictwo Czarna Owca.

2. Marshall E. (2021). Logotherapy in the Treatment of Existential Anxiety. Journal of Existential Psychotherapy 15(2).

3. Park S. Y. Lee Y. J. (2022). The Role of Meaning in Life in Moderating the Relationship Between Aging Anxiety and Depressive Symptoms. Journal of Humanistic Psychology 62(4).